Czym jest obturacyjny bezdech senny?

Obturacyjny bezdech senny (OBS) jest najczęstszym typem zaburzeń oddychania podczas snu. Występuje, gdy mięśnie gardła rozluźniają się, a drogi oddechowe zwężają. Ogranicza to przepływ powietrza do płuc. Mózg reaguje, wybudzając Cię, abyś mógł przywrócić oddech. Ten cykl może powtarzać się wielokrotnie w ciągu nocy, zakłócając regenerujący sen. Może też prowadzić do innych, poważniejszych problemów zdrowotnych.¹

Obturacyjny bezdech senny (OBS) a centralny bezdech senny (CBS)

Naukowcy uważają, że nawet miliard dorosłych w wieku 30–69 lat (kobiet i mężczyzn), o różnych sylwetkach, rozmiarach, płci i wieku, cierpi na łagodną lub ciężką postać obturacyjnego bezdechu sennego.² Obturacyjny bezdech senny (OBS) jest najczęstszą formą tego zaburzenia. Z kolei centralny bezdech senny (CBS) jest rzadszy i występuje, gdy mózg nie wysyła prawidłowych sygnałów do mięśni kontrolujących oddychanie podczas snu.

Choć specjalista snu może określić, jaki rodzaj bezdechu występuje u danej osoby, zalecane leczenie będzie się różnić w zależności od diagnozy.

Objawy obturacyjnego bezdechu sennego

Masz wrażenie, że z trudem radzisz sobie podczas dnia? Nadmierna senność w ciągu dnia może być tylko jednym z objawów obturacyjnego bezdechu sennego. Oto inne, na które warto zwrócić uwagę³:

Głośne chrapanie, krztuszenie się lub łapanie powietrza podczas snu

Chrapanie jest jednym z najczęstszych objawów bezdechu sennego. Występuje, gdy mięśnie szyi rozluźniają się, a gardło częściowo się zamyka i zwęża. To powoduje wibracje.

Senność w ciągu dnia

Brak regenerującego snu może utrudniać codzienne funkcjonowanie. Jeśli zdarza Ci się przysypiać lub odczuwać nadmierne zmęczenie, mimo że wydaje Ci się, że spałeś dobrze, może to być objaw OBS.

Depresja

U 35% osób z OBS występują objawy depresji.⁴ Depresja i lęk mogą wskazywać na problemy ze snem.

Poranne bóle głowy

Jeśli regularnie budzisz się z porannymi bólami głowy, może to być znak, że w nocy nie dostarczasz organizmowi wystarczającej ilości tlenu. Podczas epizodów bezdechu, kiedy oddychanie chwilowo ustaje, poziom tlenu we krwi może się obniżać. To może prowadzić do porannych bólów głowy.

Nadciśnienie tętnicze

Podobnie jak bóle głowy, epizody bezdechu mogą również przyczyniać się do nadciśnienia. Gdy podczas snu przestajesz oddychać, organizm uwalnia substancje chemiczne, które mają Cię obudzić. To może powodować nagły skok tętna i ciśnienia krwi.

Suchość w ustach

Czy zdarza Ci się budzić z uczuciem suchości w ustach? Może to oznaczać, że chrapałeś lub oddychałeś przez usta podczas snu, co może wskazywać na zwężenie dróg oddechowych.⁵

Trudności z koncentracją i pamięcią

Niedobór snu spowodowany bezdechami może pogarszać jakość snu, co z kolei może utrudniać koncentrację lub zapamiętywanie informacji w ciągu dnia. Nasz mózg i ciało potrzebują regenerującego snu, aby prawidłowo funkcjonować.⁶

Poranne wyczerpanie

Zastanawiasz się, dlaczego rano czujesz się wyczerpany, mimo że masz wrażenie, iż spałeś wystarczająco długo? Jednym z powodów może być bezdech senny, który zaburza rytm dobowy. To uniemożliwia uzyskanie regenerującego snu, by czuć się wypoczętym.

Bezsenność

Bezsenność może być nieoczekiwanym objawem OBS.⁷ Gdy bezdechy wielokrotnie wybudzają Cię ze snu, trudno osiągnąć sen dobrej jakości. To może prowadzić do frustrującego cyklu: trudności z zasypianiem, obawy przed brakiem snu lub nagłym wybudzaniem się z powodu bezdechów. Problemy ze snem są częstym objawem obturacyjnego bezdechu sennego, a 35% osób z bezsennością ma OBS.⁷

Zaburzenia seksualne

Mężczyźni z OBS mogą mieć problemy seksualne z powodu powtarzających się spadków poziomu tlenu w nocy, co może powodować obniżenie poziomu testosteronu.⁸

Objawy ciężkiego obturacyjnego bezdechu sennego

Ciężki obturacyjny bezdech senny oznacza, że wskaźnik AHI przekracza 30.⁹ Długotrwały i nieleczony może nasilać objawy, takie jak depresja i wyczerpanie, a także przyczyniać się do poważniejszych i potencjalnie zagrażających życiu chorób.

Nieleczony OBS może zwiększać ryzyko udaru i chorób serca, a także powodować insulinooporność, która może prowadzić do cukrzycy typu 2.¹⁰

W niektórych przypadkach wpływ obturacyjnego bezdechu sennego na zdolność koncentracji i czujność może nawet zwiększać ryzyko wypadków drogowych.¹¹ Dlatego ciężki, nieleczony OBS może znacząco pogorszyć jakość życia i z czasem negatywnie wpływać na zdrowie.¹²

Przyczyny obturacyjnego bezdechu sennego

Obturacyjny bezdech senny (OBS) może mieć różne przyczyny.¹³ Wiele czynników związanych ze stylem życia zwiększa ryzyko wystąpienia OBS, w tym palenie papierosów, nadwaga lub otyłość, zażywanie narkotyków oraz nadmierne spożywanie alkoholu. Objawy bezdechu sennego mogą wynikać także z czynników fizycznych. Powiększone migdałki podniebienne lub gardłowe, cofnięta żuchwa czy skrzywiona przegroda nosowa mogą powodować objawy obturacyjnego bezdechu sennego.¹⁴

Czynniki ryzyka obturacyjnego bezdechu sennego

Nikt nie jest całkowicie odporny na rozwój bezdechu sennego. Dlatego warto zwrócić uwagę na objawy, które mogą być związane z tym zaburzeniem snu. Poniższe czynniki ryzyka mogą zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia obturacyjnego bezdechu sennego:

Nadwaga

Nadwaga może prowadzić do odkładania się tkanki tłuszczowej w górnych drogach oddechowych, co podczas snu może powodować ich zwężenie. Lekarze często zalecają zdrową i zrównoważoną redukcję masy ciała jako część leczenia OBS.¹⁵

Wiek

Wraz z wiekiem zdolność mózgu do kontrolowania mięśni gardła może słabnąć. To może powodować częściowe zapadanie się górnych dróg oddechowych w nocy. Częstość występowania bezdechu sennego jest wyższa u osób starszych.¹⁶

Płeć

Choć dokładne przyczyny nie są znane, mężczyźni częściej chorują na OBS. Może to wynikać z hormonów, budowy górnych dróg oddechowych, procesu starzenia się, a nawet różnic związanych z otyłością. U kobiet zmiany hormonalne mogą zwiększać ryzyko wystąpienia OSA.¹⁷

Palenie papierosów

Palenie może powodować stan zapalny górnych dróg oddechowych, prowadząc do ich zwężenia i częściowego zamykania się podczas snu.¹⁸

Alkohol i środki nasenne

Alkohol i środki nasenne mogą spowalniać oddychanie i powodować nadmierne rozluźnienie mięśni gardła, co podczas snu prowadzi do częściowego zamykania się dróg oddechowych.¹⁸

Alergie lub niedrożność nosa

To nic dziwnego, że alergie lub niedrożność nosa mogą utrudniać oddychanie w nocy. Bez odpowiednich leków możesz odczuwać objawy obturacyjnego bezdechu sennego.¹⁸

Budowa anatomiczna

Niektórzy ludzie mogą być po prostu bardziej podatni na rozwój OBS z powodu swojej budowy anatomicznej. Czynniki anatomiczne mogą obejmować duży język, powiększone migdałki, a także nieprawidłową strukturę kości górnej lub dolnej szczęki, twarzy czy czaszki.¹⁸

Długoterminowe skutki nieleczonego obturacyjnego bezdechu sennego

Nieleczony OBS wiąże się z poważnymi długoterminowymi zagrożeniami zdrowotnymi dla osób w każdym wieku i obu płci. Należą do nich¹⁹:

• Podwyższone ciśnienie krwi
• Obniżony poziom tlenu we krwi
• Nagłe skoki poziomu insuliny
• Podwyższony poziom glukozy we krwi
• Niewydolność serca
• Udar mózgu

Bez właściwej diagnozy i leczenia OBS wpływa nie tylko na sen. Może też poważnie obciążać zdrowie i zagrażać życiu.

Jeśli podejrzewasz u siebie OBS, warto zadbać o swoje zdrowie i uzyskać profesjonalną diagnozę. Lekarz może skierować Cię na odpowiednią ścieżkę leczenia, abyś mógł znów cieszyć się pełnią życia.

Nieleczony OBS może utrudniać codzienne funkcjonowanie, przyczyniając się do przewlekłego zmęczenia, problemów z pamięcią i zwiększonego ryzyka wypadków drogowych. To, co początkowo wydaje się drobnym problemem, może szybko stać się poważnym zagrożeniem dla zdrowia i bezpieczeństwa.

Jak diagnozuje się obturacyjny bezdech senny?

Istnieją dwa rodzaje testów snu, które lekarz może zalecić:

• Domowy test snu (HST): Lekarz może zalecić wykonanie domowego testu snu, jeśli występują objawy zaburzeń oddychania podczas snu, a nie zdiagnozowano innych przewlekłych schorzeń. Test HST można wygodnie przeprowadzić we własnym łóżku, co skraca czas oczekiwania na badanie.²⁰
• Polisomnografia w laboratorium snu (PSG): Lekarz może zalecić PSG, jeśli występuje bardziej złożona historia zdrowotna i potrzebna jest dokładna ocena snu. Badanie PSG przeprowadza się zazwyczaj w nocy w laboratorium snu, gdzie wykwalifikowany technik monitoruje przebieg snu.²⁰

W procesie diagnozowania bezdechu sennego współpracujesz z różnymi specjalistami medycznymi, którzy pomagą ustalić przyczynę problemów ze snem. Lekarz pierwszego kontaktu przeanalizuje Twoją obecną i wcześniejszą historię medyczną, a następnie skieruje Cię do specjalisty medycynysnu, pulmonologa, laryngologa, kardiologa, neurologa lub psychiatry. To właśnie specjaliści przeprowadzają testy diagnostyczne.

Jeśli zdiagnozowany zostanie u Ciebie bezdech senny, specjaliści pomogą w opracowaniu planu leczenia, który wesprze oddychanie, sen i ogólne samopoczucie. Wczesne wykrycie i diagnoza mogą pomóc lepiej kontrolować objawy i wprowadzić leczenie, które poprawi jakość snu.

Metody leczenia obturacyjnego bezdechu sennego

Choć bezdech senny to poważne schorzenie, dobra wiadomość jest taka, że można go leczyć. Lekarz omówi z Tobą dostępne metody leczenia w zależności od rodzaju i nasilenia objawów.¹³

Terapia CPAP

Terapia stałym dodatnim ciśnieniem w drogach oddechowych (CPAP) jest uznawana za bardzo skuteczną i jedną z najczęściej stosowanych metod leczenia obturacyjnego bezdechu sennego.²¹ Najpopularniejszą formą terapii PAP jest właśnie CPAP.

Urządzenie CPAP dostarcza stały i równomierny przepływ sprężonego powietrza przez rurkę i maskę, aby utrzymać drożność dróg oddechowych podczas snu. Ten stały strumień powietrza pomaga zapobiegać zatrzymaniom i przerwom w oddychaniu, które mogą występować w nocy u osób z bezdechem sennym.

Alternatywne urządzenia do terapii dodatnim ciśnieniem

Niestety, niektóre osoby nie tolerują stałego ciśnienia dostarczanego w terapii CPAP, dlatego można rozważyć inne metody.

Jedną z opcji jest terapia automatycznym dodatnim ciśnieniem w drogach oddechowych (APAP). Poziom dostarczanego powietrza dostosowuje się do potrzeb osoby i zapewnia tylko takie ciśnienie, jakie jest aktualnie potrzebne.

Inną możliwością jest urządzenie bilevel PAP, czyli rodzaj terapii PAP, które dostarcza dwa różne poziomy ciśnienia: jeden przy wdechu, a drugi przy wydechu.

Niektóre osoby, które potrzebują alternatywnych form terapii PAP, mogą mieć centralny bezdech senny. Jest to rodzaj bezdechu, w którym mózg nie wysyła sygnałów do organizmu, aby oddychać.¹

Zmiany stylu życia

Lekarz może zalecić zmiany stylu życia, które pomogą kontrolować objawy obturacyjnego bezdechu sennego. Może to obejmować redukcję masy ciała, ograniczenie alkoholu lub rzucenie palenia.

Aparaty doustne

Chociaż terapia CPAP jest złotym standardem w leczeniu łagodnego i umiarkowanego bezdechu sennego, lekarz może zaproponować terapię z użyciem aparatu doustnego jako alternatywę. Aparat doustny, znany także jako wysuwający żuchwę aparat (MRD), utrzymuje dolną szczękę w wysuniętej pozycji. Pomaga to zachować drożność dróg oddechowych i zmniejszyć chrapanie.²²

Zmiana leków

Lekarz może przeanalizować przyjmowane przez Ciebie leki, aby sprawdzić, czy przyczyniają się one do objawów bezdechu sennego. Niektóre leki mogą nasilać objawy, powodując rozluźnienie i zwężenie dróg oddechowych. Mogą to być opiaty i benzodiazepiny stosowane w leczeniu lęku.²³

Leki obkurczające błonę śluzową

Alergie i przewlekła niedrożność nosa mogą powodować obrzęk naczyń krwionośnych w nosie i zwężenie dróg oddechowych. Lekarz może przepisać leki obkurczające błonę śluzową, aby złagodzić objawy.²⁴

Zabiegi chirurgiczne

Chociaż operacja zazwyczaj nie jest pierwszą linią obrony przed bezdechem sennym, dostępne są pewne metody leczenia chirurgicznego.

W przypadku osób z umiarkowanym lub ciężkim OSA, które mogą nie reagować na terapię CPAP lub aparatem doustnym, inną opcją jest stymulacja nerwu podjęzykowego (HGNS), znana również jako stymulacja górnych dróg oddechowych (UAS). Jest to wszczepialna terapia, której celem jest utrzymanie drożności dróg oddechowych podczas snu.²⁵

Inne, mniej powszechne metody chirurgiczne obejmują operację nosa w celu korekcji skrzywionej przegrody nosowej, operację szczęki w celu zmiany jej położenia, operację usunięcia migdałków podniebiennych lub migdałka gardłowego, a także somnoplastykę, która wykorzystuje fale radiowe do obkurczenia tkanki w górnych drogach oddechowych.²⁶

Wskazówki dotyczące życia z obturacyjnym bezdechem sennym

Przestrzeganie planu leczenia ustalonego przez lekarza to najskuteczniejszy sposób radzenia sobie z OSA. Zmiana stylu życia, stosowanie aparatu CPAP i wczesna diagnoza mogą znacząco poprawić jakość snu i ogólny stan zdrowia.

Chcesz lepiej zrozumieć swój sen?

Wykonaj nasz internetowy ocena snu i omów swoje wyniki ze swoim lekarzem.

Ten wpis na blogu zawiera ogólne informacje dotyczące schorzeń medycznych i metod leczenia. Nie jest on przeznaczony jako substytut profesjonalnej porady medycznej, diagnozy ani leczenia. Informacje te nie stanowią porady i nie powinny być traktowane jako takie. Nie należy polegać na informacjach zawartych na tej stronie internetowej jako alternatywie dla porady medycznej udzielonej przez lekarza lub innego wykwalifikowanego pracownika służby zdrowia.

W przypadku jakichkolwiek szczegółowych pytań dotyczących kwestii medycznych należy skonsultować się z lekarzem lub innym wykwalifikowanym pracownikiem służby zdrowia. Jeśli podejrzewasz, że możesz cierpieć na jakąkolwiek chorobę, powinieneś niezwłocznie zasięgnąć pomocy medycznej. Nigdy nie należy opóźniać zasięgnięcia porady medycznej, ignorować porady medycznej ani przerywać leczenia z powodu informacji zawartych na tej stronie internetowej. Poglądy wyrażone na tym blogu i stronie internetowej nie są związane z żadną uczelnią, szpitalem, praktyką ani inną instytucją, z którą autorzy są powiązani, oraz nie odzwierciedlają bezpośrednio poglądów firmy Resmed ani żadnej z jej spółek zależnych lub podmiotów powiązanych.

Zasoby:

1. Sleep Apnea – What Is Sleep Apnea? | NHLBI, NIH. 9 Jan. 2025, https://www.nhlbi.nih.gov/health/sleep-apnea.
2. Benjafield, Adam V., et al. “Estimation of the Global Prevalence and Burden of Obstructive Sleep Apnoea: A Literature-Based Analysis.” The Lancet. Respiratory Medicine, vol. 7, no. 8, Aug. 2019, pp. 687–98. PubMed, https://doi.org/10.1016/S2213-2600(19)30198-5.
3. Johnson, Karin G. “Obstructive Sleep Apnea.” Continuum (Minneapolis, Minn.), vol. 29, no. 4, Aug. 2023, pp. 1071–91. PubMed, https://doi.org/10.1212/CON.0000000000001264.
4. Garbarino, Sergio, et al. “Association of Anxiety and Depression in Obstructive Sleep Apnea Patients: A Systematic Review and Meta-Analysis.” Behavioral Sleep Medicine, vol. 18, no. 1, 2020, pp. 35–57. PubMed, https://doi.org/10.1080/15402002.2018.1545649.
5. Oksenberg, Arie, et al. “Dry Mouth upon Awakening in Obstructive Sleep Apnea.” Journal of Sleep Research, vol. 15, no. 3, Sept. 2006, pp. 317–20. PubMed, https://doi.org/10.1111/j.1365-2869.2006.00527.x.
6. Low, Dominique. “Sleep Apnea Symptoms Are Associated with Memory and Cognitive Symptoms in a Nationally-Representative Sample of U.S. Adults (S36.010).” Neurology, vol. 102, no. 7_supplement_1, Apr. 2024, p. 6479. DOI.org (Crossref), https://doi.org/10.1212/WNL.0000000000206493.
7. Zhang, Ye, et al. “Worldwide and Regional Prevalence Rates of Co-Occurrence of Insomnia and Insomnia Symptoms with Obstructive Sleep Apnea: A Systematic Review and Meta-Analysis.” Sleep Medicine Reviews, vol. 45, Jun. 2019, pp. 1–17. PubMed, https://doi.org/10.1016/j.smrv.2019.01.004.
8. Kim, Sung-Dong, and Kyu-Sup Cho. “Obstructive Sleep Apnea and Testosterone Deficiency.” The World Journal of Men’s Health, vol. 37, no. 1, Jan. 2019, pp. 12–18. PubMed Central, https://doi.org/10.5534/wjmh.180017.
9. Malhotra, Atul, et al. “Metrics of Sleep Apnea Severity: Beyond the Apnea-Hypopnea Index.” Sleep, vol. 44, no. 7, Mar. 2021, p. zsab030. PubMed Central, https://doi.org/10.1093/sleep/zsab030.
10. Tasali, Esra, et al. “Obstructive Sleep Apnea and Cardiometabolic Disease: Obesity, Hypertension, and Diabetes.” Circulation Research, vol. 137, no. 5, Aug. 2025, pp. 764–87. DOI.org (Crossref), https://doi.org/10.1161/CIRCRESAHA.125.325676.
11. Garbarino, Sergio, et al. “Risk of Occupational Accidents in Workers with Obstructive Sleep Apnea: Systematic Review and Meta-Analysis.” Sleep, vol. 39, no. 6, June 2016, pp. 1211–18. PubMed Central, https://doi.org/10.5665/sleep.5834.
12. Malhotra, Atul, et al. “Endotypes and Phenotypes in Obstructive Sleep Apnea.” Current Opinion in Pulmonary Medicine, vol. 26, no. 6, Nov. 2020, pp. 609–14. DOI.org (Crossref), https://doi.org/10.1097/MCP.0000000000000724.
13. Epstein, Lawrence J., et al. “Clinical Guideline for the Evaluation, Management and Long-Term Care of Obstructive Sleep Apnea in Adults.” Journal of Clinical Sleep Medicine: JCSM: Official Publication of the American Academy of Sleep Medicine, vol. 5, no. 3, Jun. 2009, pp. 263–76.
14. Sleep Apnea – Causes and Risk Factors | NHLBI, NIH. 9 Jan. 2025, https://www.nhlbi.nih.gov/health/sleep-apnea/causes.
15. Hudgel, David W., et al. “The Role of Weight Management in the Treatment of Adult Obstructive Sleep Apnea. An Official American Thoracic Society Clinical Practice Guideline.” American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine, vol. 198, no. 6, Sep. 2018, pp. e70–87. PubMed, https://doi.org/10.1164/rccm.201807-1326ST.
16. Ghavami, Tina, et al. “Global Prevalence of Obstructive Sleep Apnea in the Elderly and Related Factors: A Systematic Review and Meta-Analysis Study.” Journal of Perianesthesia Nursing: Official Journal of the American Society of PeriAnesthesia Nurses, vol. 38, no. 6, Dec. 2023, pp. 865–75. PubMed, https://doi.org/10.1016/j.jopan.2023.01.018.
17. Lin, Christine M., et al. “Gender Differences in Obstructive Sleep Apnea and Treatment Implications.” Sleep Medicine Reviews, vol. 12, no. 6, Dec. 2008, pp. 481–96. PubMed, https://doi.org/10.1016/j.smrv.2007.11.003.
18. Kline LR. “Clinical presentation and diagnosis of obstructive sleep apnea in adults.” In: Collop N, Finlay G, editors. UpToDate. Waltham, MA: Wolters Kluwer N.V.; 2023.
19. Knauert, Melissa, et al. “Clinical Consequences and Economic Costs of Untreated Obstructive Sleep Apnea Syndrome.” World Journal of Otorhinolaryngology – Head and Neck Surgery, vol. 1, no. 1, Sept. 2015, pp. 17–27. PubMed Central, https://doi.org/10.1016/j.wjorl.2015.08.001.
20. Kapur, Vishesh K., et al. “Clinical Practice Guideline for Diagnostic Testing for Adult Obstructive Sleep Apnea: An American Academy of Sleep Medicine Clinical Practice Guideline.” Journal of Clinical Sleep Medicine: JCSM: Official Publication of the American Academy of Sleep Medicine, vol. 13, no. 3, Mar. 2017, pp. 479–504. PubMed, https://doi.org/10.5664/jcsm.6506.
21. CPAP – CPAP | NHLBI, NIH. 24 Mar. 2022, https://www.nhlbi.nih.gov/health/cpap.
22. UpToDate. https://www.uptodate.com/contents/oral-appliances-in-the-treatment-of-obstructive-sleep-apnea-in-adults.
23. Waters, Tina. “Alternative Interventions for Obstructive Sleep Apnea.” Cleveland Clinic Journal of Medicine, vol. 86, no. 9 suppl 1, Sept. 2019, pp. 34–41. www.ccjm.org, https://doi.org/10.3949/ccjm.86.s1.06.
24. An, Yunsong, et al. “The Effects of Nasal Decongestion on Obstructive Sleep Apnoea.” American Journal of Otolaryngology, vol. 40, no. 1, Jan. 2019, pp. 52–56. DOI.org (Crossref), https://doi.org/10.1016/j.amjoto.2018.08.003.
25. Olson, Michael D., and Mithri R. Junna. “Hypoglossal Nerve Stimulation Therapy for the Treatment of Obstructive Sleep Apnea.” Neurotherapeutics, vol. 18, no. 1, Jan. 2021, pp. 91–99. PubMed Central, https://doi.org/10.1007/s13311-021-01012-x.
26. Stuck, Boris A., et al. “Uvulopalatopharyngoplasty with or without Tonsillectomy in the Treatment of Adult Obstructive Sleep Apnea – A Systematic Review.” Sleep Medicine, vol. 50, Oct. 2018, pp. 152–65. PubMed, https://doi.org/10.1016/j.sleep.2018.05.004.